Strefa czasowa – wytyczony obszar powierzchni Ziemi o szerokości 15° długości geograficznej, rozciągający się południkowo między biegunami, w którym urzędowo obowiązuje jednakowy czas (czas strefowy). Jest on czasem słonecznym średnim środkowego południka tej strefy, który różni się o całkowitą liczbę godzin od czasu uniwersalnego.
edytuj Geneza i zasady podziału
Wszystkie punkty położone na tym samym południku mają ten sam czas lokalny (miejscowy). Każda zmiana długości geograficznej powoduje zmianę lokalnego czasu – gdy ludzie zaczęli przemieszczać się coraz częściej i szybciej, stawało się to bardzo niewygodne. Całą Ziemię podzielono na 24 strefy czasowe.
Czas uniwersalny i strefy czasowe zostały zaproponowane w 1878 roku przez kanadyjskiego wynalazcę Sandforda Fleminga, zaś wprowadzono je w 1884 roku.
Strefy czasowe w niezmienionym kształcie obowiązują na morzach i oceanach. Na lądach ich kształt został zmodyfikowany tak, by małe i średnie państwa znalazły się w obrębie jednej strefy czasowej, czyli obowiązywał w nich jeden czas. Większe państwa, takie jak Stany Zjednoczone, Kanada, Brazylia, Rosja czy Australia, znajdują się w kilku strefach czasowych. Największym krajem na świecie, w którym na całym terytorium obowiązuje ta sama strefa czasowa są Chiny pomimo, iż różnice w czasie słonecznym między wschodnimi i zachodnimi prowincjami wynoszą ponad 3 godziny.
edytuj Lista stref czasowych i terytoriów w nich leżących
edytuj UTC-12:00
Strefa całoroczna
edytuj UTC-11:00
Strefa całoroczna
edytuj UTC-10:00
Strefa całoroczna
Johnston
Polinezja Francuska (Wyspy Tubuai, Wyspy Tuamotu, Wyspy Towarzystwa)
Stany Zjednoczone (Hawaje)
Tokelau
Wyspy Cooka
Półkula północna. Czas letni UTC-9:00
edytuj UTC-9:30
Strefa całoroczna
edytuj UTC-9:00
Strefa całoroczna
Półkula północna. Czas letni UTC-8:00
edytuj UTC-8:00
Strefa całoroczna
Półkula północna. Czas letni UTC-7:00
Kanada (zachód)
Meksyk (Kalifornia Dolna)- Stany Zjednoczone (zachód)
edytuj UTC-7:00
Strefa całoroczna
Półkula północna. Czas letni UTC-6:00
- Kanada (środkowy zachód)
- Meksyk (zachód)
- Stany Zjednoczone (środkowy zachód)
edytuj UTC-6:00
Strefa całoroczna
Belize
Chile (Wyspa Wielkanocna)
Ekwador (Prowincja Galápagos)
Gwatemala
Honduras- Kanada (Saskatchewan)
Kostaryka
Nikaragua
Salwador
Półkula północna. Czas letni UTC-5:00
- Kanada (środkowy wschód)
- Meksyk (środek i wschód)
- Stany Zjednoczone (środkowy wschód)
edytuj UTC-5:00
Strefa całoroczna
Półkula północna. Czas letni UTC-4:00
Bahamy- Kanada (środkowy wschód)
Kuba- Stany Zjednoczone (wschód)
Turks i Caicos
edytuj UTC-4:30
Strefa całoroczna
edytuj UTC-4:00
Strefa całoroczna
Anguilla
Antigua i Barbuda
Antyle Holenderskie
Aruba
Barbados
Boliwia
Brazylia (zachód)
Brytyjskie Wyspy Dziewicze
Dominika
Dominikana
Gwadelupa
Grenada
Gujana- Kanada (wschodni Quebec)
- Martynika
Montserrat
Portoryko
Saint Kitts i Nevis
Saint Lucia
Saint Vincent i Grenadyny
Trynidad i Tobago
Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych
Półkula północna. Czas letni UTC-3:00
Bermudy
Grenlandia (północny zachód)- Kanada (wschód)
Półkula południowa. Czas letni UTC-3:00
edytuj UTC-3:30
Półkula północna. Czas letni UTC-2:30
edytuj UTC-3:00
Strefa całoroczna
Argentyna (zachód)- Brazylia (północny wschód)
- Gujana Francuska
Surinam
Półkula północna. Czas letni UTC-2:00
Półkula południowa. Czas letni UTC-2:00
edytuj UTC-2:00
Strefa całoroczna
- Brazylia (wyspy atlantyckie)
Georgia Południowa i Sandwich Południowy
edytuj UTC-1:00
Strefa całoroczna
Półkula północna. Czas letni UTC+0:00
- Grenlandia (wschód)
Portugalia (Azory)
edytuj UTC+0:00
Strefa całoroczna
Burkina Faso
Gambia
Ghana
Gwinea
Gwinea Bissau
Islandia
Liberia
Mali
Maroko
Mauretania
Sahara Zachodnia
Senegal
Sierra Leone
Święta Helena
Togo
Wybrzeże Kości Słoniowej
Wyspa Bouveta
Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
Półkula północna. Czas letni UTC+1:00
Guernsey
Hiszpania (Wyspy Kanaryjskie)
Irlandia
Jersey- Portugalia
Wielka Brytania
Wyspa Man
Wyspy Owcze
edytuj UTC+1:00
Strefa całoroczna
Algieria
Angola
Benin
Czad
Demokratyczna Republika Konga (zachód)
Gabon
Gwinea Równikowa
Kamerun
Kongo
Niger
Nigeria
Republika Środkowoafrykańska
Półkula północna. Czas letni UTC+2:00
Albania
Andora
Austria
Belgia
Bośnia i Hercegowina
Chorwacja
Czarnogóra
Czechy
Dania- Francja
Gibraltar- Hiszpania
Holandia- Jan Mayen
Kosowo
Liechtenstein
Luksemburg
Macedonia
Malta
Monako
Niemcy- Norwegia
Polska
San Marino
Serbia
Słowacja
Słowenia- Svalbard
Szwajcaria
Szwecja
Tunezja
Watykan
Węgry
Włochy
Półkula południowa. Czas letni UTC+2:00
edytuj UTC+2:00
Strefa całoroczna
Botswana
Burundi- Demokratyczna Republika Konga (wschód)
Lesotho
Libia
Malawi
Mozambik
Republika Południowej Afryki
Rwanda
Suazi
Zambia
Zimbabwe
Półkula północna. Czas letni UTC+3:00
- Akrotiri
Białoruś
Bułgaria
Cypr
Cypr Północny- Dhekelia
Egipt
Estonia
Finlandia
Grecja
Izrael
Jordania
Liban
Litwa
Łotwa
Mołdawia
Palestyna
Rosja (Obwód kaliningradzki)
Rumunia
Syria
Turcja
Ukraina
edytuj UTC+3:00
Strefa całoroczna
Arabia Saudyjska
Bahrajn
Dżibuti
Erytrea
Etiopia
Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne (Wyspy Rozproszone)
Irak
Jemen
Katar
Kenia
Komory
Kuwejt
Madagaskar- Majotta
Somalia
Sudan
Tanzania
Uganda
Półkula północna. Czas letni UTC+4:00
- Rosja (część europejska)
edytuj UTC+3:30
Półkula północna. Czas letni UTC+4:30
edytuj UTC+4:00
Strefa całoroczna
- Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne (Wyspy Crozeta)
Gruzja
Oman- Reunion
Seszele
Zjednoczone Emiraty Arabskie
Półkula północna. Czas letni UTC+5:00
Półkula południowa. Czas letni UTC+5:00
edytuj UTC+4:30
Strefa całoroczna
edytuj UTC+5:00
Strefa całoroczna
- Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne (Wyspy Kerguelena oraz Święty Paweł i Amsterdam)
Kazachstan (zachód)
Malediwy
Tadżykistan
Turkmenistan
Uzbekistan
Wyspy Heard i McDonalda
Półkula północna. Czas letni UTC+6:00
edytuj UTC+5:30
Strefa całoroczna
edytuj UTC+5:45
Strefa całoroczna
edytuj UTC+6:00
Strefa całoroczna
Bangladesz
Bhutan
Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego- Kazachstan (środek i wschód)
Kirgistan
Półkula północna. Czas letni UTC+7:00
edytuj UTC+6:30
Strefa całoroczna
edytuj UTC+7:00
Strefa całoroczna
Półkula północna. Czas letni UTC+8:00
- Rosja (środkowo-zachodnia część azjatycka)
edytuj UTC+8:00
Strefa całoroczna
Brunei
Chińska Republika Ludowa
Filipiny
Indonezja (środek)
Malezja
Mongolia (środek i wschód)
Republika Chińska
Singapur
Półkula północna. Czas letni UTC+9:00
Półkula południowa. Czas letni UTC+9:00
edytuj UTC+9:00
Strefa całoroczna
Półkula północna. Czas letni UTC+10:00
- Rosja (środkowa część azjatycka)
edytuj UTC+9:30
Strefa całoroczna
Półkula południowa. Czas letni UTC+10:30
edytuj UTC+10:00
Strefa całoroczna
Półkula północna. Czas letni UTC+11:00
- Rosja (środkowy wschód)
Półkula południowa. Czas letni UTC+11:00
- Australia (południowy wschód)
edytuj UTC+10:30
Półkula południowa. Czas letni UTC+11:30
edytuj UTC+11:00
Strefa całoroczna
Mikronezja (wschód)- Nowa Kaledonia
Vanuatu
Wyspy Salomona
Półkula północna. Czas letni UTC+12:00
- Rosja (wschód)
edytuj UTC+11:30
Strefa całoroczna
edytuj UTC+12:00
Strefa całoroczna
Półkula północna. Czas letni UTC+13:00
Półkula południowa. Czas letni UTC+13:00
edytuj UTC+12:45
Półkula południowa. Czas letni UTC+13:45
edytuj UTC+13:00
Strefa całoroczna
edytuj UTC+14:00
Strefa całoroczna
edytuj Czas letni
Czas letni na półkuli północnej występuje w okresie od kwietnia do końca października, a na południe od równika od listopada do końca marca.
edytuj Linia Zmiany Daty
Na południku 180° (pomiędzy strefami UTC+12 do +14, a UTC-12) została wytyczona Międzynarodowa linia zmiany daty. Bez względu na porę dnia i nocy terytoria położone na zachód od tej linii mają czas przesunięty o 24 godziny do przodu od terytoriów położonych na wschód od niej, np. w Nowej Zelandii (UTC+12) jest taki sam czas jak na Wyspie Baker (UTC-12), ale dzień później.
edytuj Zobacz też
edytuj Linki zewnętrzne
|
|||||||||||||
|
||||||||||||||